Alevè, bòsc enchantat
L'Alevè es un bòsc que cuerb 825 ectars ai pè del Mont Viso, ental territòri des Comunas de Pont e La Chanal, Chasteldelfin e Sant Pèire dins una faissa que vai dai 1500 ai 2500 m s.l.m. La sia extraordinaria importança ven dal fach qu’es lo bòsc d’elvo pus grand des Alps.
L’elvo es un pin particular caracterizat da las garnas reunias en 5 per boch; la fluria se passa entre junh e avost; l’auton meuron lhi fruchs, las aloetas, que venon culhias o venon minjaas da esquiròls, sangliers e gais o gais borre. Pròpi aqueste aucèl es lo pus grand responsable de la difusion de l’elvo perquè espantea lhi garilhs estremant-lhi en lhi pertuis o dins la tèrra.
Dempuei lo 1949 aqueste bòsc es marcat ental Registre di bòscs da sementa; lhi garilhs venon de fach culhits e après plantats en sèrra e cultivats per obtenir buts da plantar en autres bòscs decò fòra de l’Italia.
Lhi elvos pòlon arribar decò a 20 m d’autessa e, sustot lhi pus vielhs, an un tronc guèrç e entortolhat. Pòlon viure per de secles: l’elvo pus vielh de l'Alevè, en còsta del Cervet, a pus de sieis cents ans. Autres exemplars de plan des Gòjas e del Valon di Ducs, just sobre lo lac Banhor, an pus de cinq cents ans. Semelha que dins l'Alevè se tròbe decò l’elvo pus aut del monde: es un exemplar isolat plaçat a 2950 m sal crest Nòrd des Lòbias. L’elvo es decò un di bòscs pus apreciats per la produccion artisanala de mobilia o pichòts instruments esculturats, vist que’es bèl far a trabalhar.
Propòstas d’itineraris dins l'Alevè vers lhi lacs Banhor e Sech
- Itinerari que part dal Chastèl
- Itinerari da ruaa Alboin de Chasteldelfin
Prenent la via que se destacha da la provinciala amont de Chasteldelfin s’arriba a las ruaas Bertinas, Serras e Alboin. Montant entre las vielhas maisons e virant subit a manchina, la mulatiera sòrt vers ponent dapè a l’antic gorc e, laissaa a drecha una marca, devala a talhar lo Combal de la Cassa, un sech valonèt que cuelh ròchas. Après lo Combal la mulatiera vira plan plan vers Nòrd, remontant ribas e còstas drant entre lhi aulanhiers, après entre lhi melzes e lhi premiers exemplars d’elvo. Lo Bòsc, encara ren sarrat, laissa admirar vers Sud-òvest lo Pelvo d'Elva embe l'eleganta poncha del Bric Camossiera. Lo viòl laissa chamins secondaris, sobrat un coston embe melzes ente s’estrema una meira isolaa, monta vers manchina sal puèi ente se tròbon las granjas Prat Lambert Sotan (1735 m - oras 0.45 da Alboin): lo panorama arriba decò al lac artificial de Pont e sal còl de Sant Véran a Nòrd-òvest. A mont des granjas lo viòl, senhalat da marcas rossas, monta dins lo bòsc arribant dins un quart d’ora a las granjas Prat Lambert Sobeiran (1833 m) que venon laissaas a drecha. Lo viòl sobraa dins quarque moment una sorça que nais ai pè d’una grangeta de ròchas, passa dapè un pichòt bachàs d’aiga din un prat e arriba al Lac Sech, dins una conca embraçaa da lhi elvos (1890 m - oras 1.15 da Alboin). Laissat a drecha lo lac, lo viòl intra dins lo serrat bòsc d’elvos en legèra montaa, arriba a un novèl plan per Nòrd, entre las ramas. Pus en aut lo viòl pareis mai, sobra la sela e arriba al plan ente se tròba lo Lac Banhor, dai contorns irregulars (2017 m - oras 1.40 da Alboin). La pichòta conca se tròba tota dins lo bòsc d’elvos e esponcha mec a Nòrd, sobre de costons menc importants, la poncha del Viso de Vallanta.
(tirat da P. e G. BOGGIA, Centosentieri, L'Arciere, Cuneo, 1984).
Per autras informacions sus lhi itineraris dins lo bòsc de l'Alevè, consultar lo site www.baitapaiei.it.