Descuberta del temp
L'empleg des solarias a agut un bòt e encara encuei en Provincia de Coni, e sustot en Val Varacha, un grand desvolopament. En valada lo torista es susprés dai pilons votius que se rescontron sus lhi viòls, da las pinturas a fresc qu’abelisson maisons o meiras e sustot dal grand numre de solarias pintaas sus las muralhas de maisons privaas o chapèlas, embe lors mots que navison, a n’aquel que les l'ora, lo passar del temp. Un di pòsts pus richs d’aquesti tresòrs es la val de Blins, ente son estaas contaas mai de 30 solarias, totas visiblas, quarqu’una just restauraa da l’empresa Solaria. Remontant la valada es possible seguir un itinerari a la descuberta del temp?
Ruaa Ribiera
Al numre civic 6 es visibla la pus antica solaria de la comuna que remonta al 1735.
Ruaa La Gleisa
Sus las muralhas de la parroquiala romanica de S. Jaco es frescat un quadrant que remonta al XIX secle embe un mot qu’encuei, après lo restaure, se pòl leser: SANS SOLEIL NE DIT RIEN DU TOUT C'EST A-DIRE SINE SOLE SILET, sensa solelh dis pas ren.
Ruaa Celas
Al numre civic 2, antic convent, encuei maison privaa, es ben visibla una solaria que presenta mec part de la data (187?), curiosa perquè se tròba dapè a autres tres quadrants que polerion èsser solarias d’un period precedent o, pus facil, pròvas d’execucion d’aquela visibla encuei.
Sus las muralhas de la maison numre 47 son decò estaas realizaas autras doas solarias (1866 e 1871) embe una escricha en francés, embe de pichòts errors: vers le couchant je m'incline et vers la mort tu chamine (vers lo solelh me plego e vers la mòrt tu chamines).
Autres dui mòts caracterizon doas solarias de la mesma ruaa: sus aquela de la Gleisa de S. Espirit se les: solem e mundo tollere videntur qui amicitiam e vita tollunt (semelhon gavar lo solelh dal mond aquelhi que gavon l'amistat da lor vita).
Al numre civic 22 sus un edifici privat la solaria, firmaa da l'autor Luca Roux ental 1915, recòrda: l'art es dificila, la critica es simpla.
Ruaa Chazales
Encara una escricha latina es ben visibla al numre civic 7 sus una des doas solarias presentas: las pus antica del 1821 es estaa recuperaa sot la seconda e plaçaa dapè a n’aquesta dal mot: exspecto solem/ cur sine sole sileo (atendo lo solelh, perquè sensa solelh taiso).
Ai numres civics 44 e 45 un autre mot sus la solaria que remonta al XIX secle avert lo viatjaire: guardando l'ora, o passegger, volgi alla morte il pensier; agachant l’ora, òme que passes, pensa a la mòrt.
Al numre 24 es la feblessa de l'òme a inspirar l'autor BRUN B. qu’escriu: le moindre nuage me trahit, le moindre souffle te detruit (la pus pichòta nèbla me tradìs, lo pus deble bof te desmonta).
Ruaa S. Ana
Decò en aquesta ruaa, que jà dins lo passat era pas abitaa tot l’an, mas mec d’istaa, son estats frescaas nombrosas solarias; per exemple aquela sus la Chapèla de S. Ana de Luca Roux (1936): Santa Anna pregate per noi che si raccomandiamo a voi, Sant’Ana pregatz per nosautres que nos arcomandèm a vos.